Birlik Stratejik Araştırmalar Merkezi - BİRSAM

Sınır Güvenliği ve Bilgi Paylaşımı: Temelsiz İddialara Temelli Yaklaşım

Suriye krizi beşinci yılına girerken beş yıldan bugüne süregelen çözümsüzlük ortamı insani boyutta var olan sorunların daha da derinleşmesine olanak tanıyor.

İnsani krizle mücadelede en fazla rol üstlenmiş olan Türkiye, Başbakanlık Afet ve Acil Durum Yönetim Başkanlığı (AFAD) koordinasyonunda müşfik ve kudretli bir tavırla uluslararası kamuoyunda gurur kaynağı olmaya devam ediyor (1). Hiçbir din ya da ırk gözetmeksizin sınır kapılarını açan, misafirperverliği Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği tarafınca da tescillenen Türkiye bir taraftan insani krizin yaralarını sarmaya çalışırken diğer bir taraftan da kamuoyunda sürekli dillendirilen "terörizme taviz" konulu asılsız iddialarla töhmet altında bırakılmaya çalışılıyor.

 

Yakın zamanda, yaşları 15 ile 16 arasında değişen üç İngiliz vatandaşı kızın Türkiye üzerinden geçerek Suriye'de DAEŞ'e katılmasının üzerine gelen yorumların yanı sıra geçtiğimiz günlerde ABD merkezli New York Times gazetesi yayınlanan baş yazısı Türkiye'yi temelsiz içeriklerle eleştiren bir tavır sergiledi. "Türkiye NATO'dan uzaklaşıyor." (2) başlıklı yazıda Türkiye'nin sınır güvenliğini sağlamakta yeteri kadar başarı sağlayamamasının özrü olmayan bir tavır olduğuna dikkat çeken yazı, bu sayede Türkiye'nin DAEŞ'in silah ve petrol kaçakçılığını elverişli hale getirdiğini belirtildi.

 

İngiliz üç genç kızın Türkiye üzerinden DAEŞ'e katılmaları konusu gündemdeyken de Türkiye'nin yeterli ve gerekli istihbarat paylaşımında başarısız olduğu iddia edilerek gündeme getirilmişti. Durumun perde arkasına bakıldığı zaman Türkiye'nin konu ile ilgili herhangi bir hatasının olmadığı ortaya çıkıyor. İngiliz Parlamentosu bünyesinde İçişleri Komisyonu'nun sorularını yanıtlayan Londra Büyükelçisi Abdurrahman Bilgiç ülkeler arası karşılık bilgi paylaşımında kimin geride kaldığını gösterir nitelikte açıklamalarda bulunuyor: 17 Şubat günü saat 12:40'da Londra'dan ayrılan kızlar tsi 18:40'da İstanbul'a ulaşıyorlar. Büyükelçiliğinin telefon ile kayıp bildirisi aldığı zaman ise 18 Şubat günü yerel saat ile 19:55.

 

18 Şubat günü herhangi bir detayın verilmediği kayıp bildirisi alan Büyükelçilik, aynı günün akşamında mesai saatinden sonra detaylı bir e-posta alıyor. İnterpol veri tabanına kayıp bildirileri 22 Şubat günü işleniyor ve İngiltere'nin Ankara Büyükelçiliği kayıplara dair sözlü notayı 23 Şubat'ta Türkiye'nin Dışişleri Bakanlığı'na ulaştırıyor. 17 Şubat ile 23 Şubat tarihleri arasında yaşanan gelişmeler Türk makamlarının karşılıklı iletişim ve koordinasyonda herhangi bir eksikliğe mahal vermediğini kanıtlar niteliktedir (3).

 

Bu durumun yanı sıra, kızların seyahatiyle alakalı olarak Türk Hava Yolları'na yönelik eleştiriler de geçerli bir temele dayanmıyor. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği, kısa adı ile IATA kurallarına göre 12-18 yaş arasındaki çocuklar herhangi bir sebep belirtmeksizin yalnız başlarına seyahat edebilme hakkına sahip bulunuyor. THY'den yapılan yazılı açıklamaya göre durumun İngiliz havacılık kuralları ile çelişen bir tarafı da mevcut değil. (4).

 

Biraz daha geriye dönüldüğü takdirde Türkiye'nin Fransa ile bilgi paylaşımına dair de eleştirilere maruz kaldığını görmek mümkün. Geçtiğimiz Ocak ayında dünya gündemini sarsan Paris saldırılarında saldırganlardan birinin resmi nikahsız eşi Hayat Boumeddiene'in Türkiye üzerinden Suriye'ye geçtiğine yönelik iddialar gündeme gelmişti. Fransa'da aranmasına rağmen 2 Ocak'ta Madrid'den Türkiye'ye gelmiş olan şahıs Milli İstihbarat Teşkilatı'nın takibine alındı ve henüz Fransa bir talepte bulunmamışken, Türkiye'nin Fransız makamları konu ile ilgili bilgilendirmesine karşılık herhangi bir geri dönüş almadığı ortaya çıktı (5) . Bu noktada söz konusu şahsın saldırılar öncesinde de arananlar listesinde olmasına rağmen bir Avrupa ülkesinden çıkış yapabilmesi ve Türkiye'nin öngörülü istihbarat çalışması sorumluluk perspektifinde ülkelerin yaptıklarını kolayca özetlemektedir. Öte yandan terör örgütü Türkiye üzerinden Suriye’ye geçerek terör faaliyetlerine katılmak isteyen üç İngiliz genç sınır dışı edilmesi ve döndükleri yerde kefaletle serbest bırakılmaları yakın zamanda yaşadığımız ilginç bir olay olarak hafızalarda tazeliğini görüyor (6).

 

İstihbarat paylaşımına dair yakın tarihten verdiğimiz örneklere Türkiye’nin sınır güvenliği adına gerçekleştirdiği faaliyetleri de eklemek mümkün görünmektedir: 2014 yılında güney sınırın 333km boyunca kazılan hendek, çekilen 167 km tel engel, inşa edilen 13km duvar ve 267 km boyunca aydınlatılan alan sınırın fiziki güvenli adına gerçekleştirilenlerin bir kısmını oluşturuyor. Bunun yanı sıra sınırdan kaçak geçiş yapmaya çalışan 2013 yılında 54bin, 2014 yılında ise 71bin kişinin yakalanması, 5milyon litreden fazla kaçak petrolün ele geçirilmesi ve 3,5km kaçak petrol boru hattının imha edilmesi sınır güvenliğine dair diğer önemli verileri temsil ediyor (7).

 

Batılı ülkelerin istihbarat paylaşımı üzerine Türkiye'ye yönelttiği eleştiriler esasında ülkelerin kendi sorumsuzluklarının bir tezahürü olarak görülebilir. Ne yazık ki Türkiye’nin komşu ülkeleri Irak ve Suriye’yle alakalı olarak batının sorumsuz tavrı sadece bu konu ile sınırlı değil; Türkiye süre gelen çatışma ortamının ürünü insani krizle mücadele hiçbir Avrupa ülkesinin üstlenemediği sorumluluğu üstleniyor.

 

Kaynakça

1. Star Açık Görüş, Haşimi Cemalettin, İnsanlık Krizi ve Açık Kapı Politikası, 27.09.2014

http://haber.star.com.tr/acikgorus/insanlik-krizi-ve-acik-kapi-politikasi/haber-945275

2. NY Times, Editorial Board, Turkey’sDriftFrom NATO, 13.03.2015

http://www.nytimes.com/2015/03/14/opinion/turkeys-drift-from-nato.html?_r=0

3. AlJazeera Türk, “Sorumluluk İngiltere’nin”, 11.03.2015

http://www.aljazeera.com.tr/haber/sorumluluk-ingilterenin

4. Anadolu Ajansı, THY’den üç İngiliz vatandaşı genç kız hakkında açıklama, 27.02.2015

http://www.aa.com.tr/tr/haberler/471646--thyden-3-ingiliz-vatandasi-genc-kiz-hakkinda-aciklama

5.Anadolu Ajansı, Çavuşoğlu’nun açıklamaları dünya basınında, 12.01.2015

http://www.sabah.com.tr/dunya/2015/01/11/hayat-boumeddiene-ile-ilgili-mit-gercegi

6.TRT Haber, 3 ingiliz genç kefaletle serbest bırakıldı, 16 Mart 2015

http://www.trthaber.com/haber/dunya/3-ingiliz-genc-kefaletle-serbest-birakildi-173351.html

7. Al Jazeera Türk, Özel Tümer Didem, Avrupa yabancı savaşçıya özensiz, 5 Şubat 2015

http://www.aljazeera.com.tr/al-jazeera-ozel/avrupa-yabanci-savasciya-ozensiz

 

 

 

Mert Hüseyin Ergül